بنیاد پیشبرد علم و فن آوری ایران نشاء علم 2008-935X 15 2 2025 11 22 A Look at a Sustainable Bioeconomy: The Green Path to National Development نگاهی به اقتصاد زیستی پایدار: راه سبز توسعه ملی 142 151 731738 FA سید مهدی علوی پژوهشکده زیست فناوری کشاورزی، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری، تهران، ایران Journal Article 2025 10 10 The global transition towards a bioeconomy can be considered one of the most important trends in 21st-century sustainable development. Evidence for this claim lies at the intersection of two main streams: one focusing on the global governance of sustainable development, and the other originating from the paradigm shift of the dominant economic model. The first stream can be traced to the evolution of climate-related policy frameworks over the past three decades, while the second must be seen as stemming from scientific advances in the fields of economics and biology, whose flourishing we have witnessed through the Nobel Prizes awarded from 2018 to 2025 in these two fields. Thus, the bioeconomy—understood as the smart and sustainable use of renewable biological assets to produce information, goods, services, and innovation—is precisely the transformative trend that can align economic development with climate goals and is now at the heart of operational strategies for managing climate change worldwide. Endowed with extensive biodiversity, abundant biomass, diverse marine resources, and growing capacities in biotechnology, Iran can play an effective role in this global transformation. However, weaknesses in policymaking, institutional misalignment, and a shortage of technological investment have prevented these opportunities from being utilized in practice. Using an analytical and documentary approach, this article examines Iran's position in this global transition. The findings indicate that by focusing on biomass, waste, marine resources, and biotechnology, and by strengthening the link between science, technology, and design, Iran can assume a leading role in the Middle Eastern bioeconomy. گذار جهانی به‌سوی اقتصاد زیستی را می‌توان یکی از مهم‌ترین روندهای توسعه پایدار قرن بیست‌ویکم قلمداد کرد. شاهد این مدعا، تلاقی دو جریان عمده است که یکی بر حکمرانی جهانی توسعه پایدار تمرکز دارد، و دیگری از دل تغییر پارادایم اقتصادی مسلط سرچشمه می‌گیرد. جریان نخست را باید در تحول مناسبات سیاستی مرتبط با اقلیم در سه دهه اخیر جستجو کرد، حال آنکه جریان دوم را باید نشات‌گرفته از پیشرفت‌های علمی حوزه اقتصاد و زیست‌شناسی دانست که شکوفایی آن را در اعطای جوایز نوبل ۲۰۱۸ تا 2025 در این دو حوزه شاهد بوده‌ایم. بدین ترتیب، اقتصاد زیستی که به معنای استفاده هوشمندانه و پایدار از دارایی‌های زیستی تجدیدپذیر برای تولید اطلاعات، کالا، خدمات و نوآوری شناخته می‌شود، همان روند تحول‌آفرینی است که می‌تواند توسعه اقتصادی را با اهداف اقلیمی همسو سازد و اکنون در قلب راهبرد‌های اجرایی مدیریت تغییرات اقلیمی در سرتاسر جهان واقع شده است. ایران با برخورداری از تنوع زیستی گسترده، زیست‌توده فراوان، منابع دریایی متنوع و ظرفیت‌های فزاینده در زیست‌فناوری، می‌تواند سهمی مؤثر در این تحول جهانی داشته باشد. با این حال، ضعف در سیاست‌گذاری، ناهماهنگی نهادی، و کمبود سرمایه‌گذاری فناورانه موجب شده است که این فرصت‌ها در عمل به کار گرفته نشوند. این مقاله با رویکرد تحلیلی و اسنادی، جایگاه ایران را در این گذار جهانی بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ایران در صورت تمرکز بر زیست‌توده‌ها، پسماند، منابع دریایی و زیست‌فناوری، و تقویت پیوند میان علم، فناوری و طراحی می‌تواند نقش پیشرو در اقتصاد زیستی خاورمیانه کسب کند. https://www.sciencecultivation.ir/article_731738_185cb70d0e810c80a7a5b9dde497ba4c.pdf