بنیاد پیشبرد علم و فن آوری ایران نشاء علم 2008-935X 15 1 2025 05 22 Editorial: The Role of Philanthropists and Charitable Organizations in Advancing Science and National Laboratories سخن نخست: نقش خیرین و مؤسسات خیرخواهانه در پیشبرد علم و آزمایشگاه‌های ملی 1 1 724936 FA علی اکبر موسوی موحدی مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-1707-8432 Journal Article 2025 03 21 Philanthropists and charitable organizations play a crucial role in advancing science and developing research laboratories, often filling financial gaps that government resources cannot cover. By recognizing the significance of scientific progress and its vast social impact, benefactors and scientific foundations provide valuable financial support. This support is particularly vital for funding innovative projects in fields such as fundamental and basic sciences, which typically receive less financial backing. In these scientific areas, the presence of risks and uncertainties often discourages private sector investment. Charitable organizations support researchers and talented students by providing financial and infrastructural resources, enabling them to engage in research and innovation. Additionally, these institutions fund national laboratories and provide advanced measurement tools and research equipment’s, fostering the development of scientific infrastructure and interdisciplinary collaboration. Such support enhances scientists' capacity to undertake ambitious research projects. Philanthropic foundations also play a key role in investing in research related to innovation and public health to combat diseases. These institutions can direct financial resources toward long-term research that, while not immediately profitable, has significant national and global impacts. To increase the effectiveness of these organizations, it is essential to develop and expand educational and cultural programs aimed at cultivating philanthropists and science-supporting institutions. Teaching human values, empathy, and social responsibility from an early age, particularly in schools and families, can help institutionalize the culture of philanthropy. Sharing the experiences of successful benefactors, ensuring transparency in donation processes, and fostering collaboration between charitable institutions and governmental or international organizations will further enhance their impact. Leveraging modern technologies to attract financial contributions and raise public awareness also plays a crucial role in accelerating these efforts. Ultimately, establishing cooperative networks and improving transparency in operations will lead to the creation of sustainable and effective charitable organizations dedicated to advancing scientific and social progress. افراد و مؤسسات خیرخواهانه نقش مهمی در پیشبرد علم و توسعه آزمایشگاه‌های تحقیقاتی ایفا می‌کنند و اغلب شکاف‌های مالی را که منابع دولتی قادر به پوشش آنها نیستند، پر می‌کنند. خیرین و بنیادهای علمی با درک اهمیت توسعه علمی و تأثیر بزرگ اجتماعی آن، حمایت مالی ارزشمندی ارائه می‌دهند. این حمایت، به‌ویژه در تأمین مالی پروژه‌های نوآورانه در حوزه‌هایی مانند علوم پایه و بنیادی که کمتر مورد حمایت مالی قرار می‌گیرند، حیاتی است. در این حوزه‌های علمی، وجود ریسک‌ها و عدم قطعیت‌ها اغلب مانع از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی می‌شود. مؤسسات خیرخواهانه با پشتیبانی امکاناتی و مالی از دانشگران و دانش‌آموزان مستعد زمینه تحقیق و نوآوری را برای آنها فراهم می‌کنند. همچنین، این مؤسسات با تأمین بودجه برای آزمایشگاه‌های ملی و تجهیزات و ابزار دقیق اندازه‌گیری پیشرفته، بستر توسعه زیرساخت‌های علمی و همکاری‌های میان‌‌رشته‌ای را فراهم می‌آورند. چنین حمایت‌هایی، ظرفیت دانشمندان را برای اجرای برنامه‌های تحقیقاتی بلندپروازانه تقویت می‌کند. بنیادهای خیرخواهانه نقشی کلیدی در سرمایه‌گذاری برای پیشبرد تحقیقات مرتبط با نوآوری و سلامت عمومی برای تعدیل بیماری‌ها ایفا می‌کنند. این مؤسسات می‌توانند منابع مالی را به سمت تحقیقات بلندمدت هدایت کنند که اگرچه در کوتاه‌مدت سودآور نیستند، اما تأثیرات ملی و جهانی چشمگیری خواهند داشت. برای افزایش اثرگذاری این مؤسسات، لازم است برنامه‌های آموزشی و فرهنگی جهت پرورش خیرین و مؤسسات حامی علم تدوین و گسترش داده شود. آموزش ارزش‌های انسانی، همدلی و مسئولیت اجتماعی از سنین پایین، به‌ویژه در مدارس و خانواده‌ها، می‌تواند فرهنگ خیرخواهی را نهادینه کند. به اشتراک‌گذاری تجربیات افراد موفق، شفافیت در فرآیندهای کمک‌رسانی، و همکاری مؤسسات خیرخواهانه با نهادهای دولتی و بین‌المللی نیز در گسترش تأثیر این اقدامات مؤثر خواهد بود. استفاده از فناوری‌های نوین برای جذب کمک‌های مالی و افزایش آگاهی عمومی، در تسریع اینگونه فعالیت‌ها نقش بسزایی دارد. در نهایت، ایجاد شبکه‌های همکاری و ارتقای شفافیت در فعالیت‌ها، موجب شکل‌گیری مؤسسات خیرخواهانه‌ پایدار و اثربخش خواهد شد که در خدمت پیشرفت علمی و اجتماعی جامعه قرار می‌گیرند. علی اکبر موسوی موحدی سردبیر

https://www.sciencecultivation.ir/article_724936_a7fa20f34e4f8e342c86d0744710018d.pdf

بنیاد پیشبرد علم و فن آوری ایران نشاء علم 2008-935X 15 1 2025 03 30 Scientific and Cultural Endowment وقف علمی وفرهنگی 2 14 722320 FA سید مصطفی محقق داماد استاد، عضو پیوسته و رئیس گروه مطالعات اسلامی فرهنگستان علوم ایران Journal Article 2025 03 03 According to Mulla Sadra’s Transcendental Philosophy, a nation’s scientific advancement develops gradually and fundamentally through substantial motion. He emphasizes that charitable donations and ongoing benevolent acts purify the human soul from worldly attachments, ultimately leading to detachment from all but Allah. This detachment holds a high position in the hierarchy of spiritual and intellectual development. Mulla Sadra also asserts that global resources are finite and shared among all humanity; thus, monopolizing these resources by a select few is intellectually unacceptable. Consequently, wealth derived from divine resources should be distributed among people through charitable giving. This perspective underscores the necessity of educating students and scholars to establish Iran’s scientific and civilizational authority. Furthermore, Iran’s historical experience demonstrates that attracting and repatriating scholars plays a crucial role in scientific development. Throughout different periods, academic centers such as Gondishapur, Nizamiyyah schools, and Rab'-e Rashidi have provided fertile ground for nurturing elites through endowments dedicated to science. As a longstanding tradition, waqf (endowment) requires reassessment and adaptation to contemporary needs to support scientific and technological advancements while preserving its spiritual essence. Today, the concept of waqf can extend beyond physical assets to include intangible resources such as knowledge, financial shares, and investments for scientific development. This transformation, coupled with the strengthening of scientific diplomacy, will pave the way for Iran to reclaim its position in the global knowledge sphere. Notably, Islamic waqf fundamentally differs from other global endowment systems, as it is rooted in the donor’s intention to seek divine proximity. Unlike modern charitable foundations, which primarily focus on social or economic goals, Islamic waqf is established with the purpose of attaining closeness to Allah, ensuring its lasting impact on both worldly and spiritual levels. بر اساس حکمت متعالیه ملاصدرا، پیشرفت علمی یک ملت از طریق حرکت جوهری، به‌صورت تدریجی و بنیادین شکل می‌گیرد. ایشان درباره راز و سر صدقات و امور خیریه جاری بیان می دارد که اگر نفس آدمی از امور بی ارزش دنیوی منصرف گردد تا جائی میرسد که از غیر خدا منزه و پاک می شود. تنزه از ما سوی الله مقام بسیار بالائی در سلسله مراتب تربیتی و معرفتی انسان دارد. ایشان بیان می دارد منابع جهان محدود است و نا متناهی نمی باشد، لذا منافع و بهره‌های حاصل از منابع جهان میان همه انسان‌ها مشترک است. انحصار منافع جهان به بعضی افراد (که موجب محروم شدن بعضی دیگر می شود) از نظر عقلی امری قبیح است، نتیجه آنکه بایستی اموال مستخرج از منابع الهی از طرق صدقات بین انسان ها توزیع گردد. این بینش ضرورت تربیت دانشجویان و دانشمندان را در راستای مرجعیت علمی و تمدنی ایران پشتیبانی می‌کند. از سوی دیگر، تجربه تاریخی ایران نشان داده که جذب و بازگرداندن دانشمندان به وطن نقش مهمی در توسعه علمی دارد، چنان‌که در دوره‌های مختلف، مراکز علمی همچون گندی شاپور، نظامیه‌ها و ربع رشیدی و سایر موارد، با حمایت وقف علمی، بستر مناسبی برای رشد نخبگان ایجاد کردند. وقف به‌عنوان یک سنت دیرینه، نیازمند بازنگری و انطباق با مقتضیات زمانه است تا در کنار حفظ روح معنوی خود، ابزارهای نوین علمی و فناوری‌های جدید را پشتیبانی کند. امروزه، تعریف وقف می‌تواند از اموال فیزیکی فراتر رفته و شامل دارایی‌های غیرملموس همچون دانش، سهام و منابع مالی برای توسعه علمی گردد. این تحول، همراه با تقویت دیپلماسی علمی، زمینه‌ساز بازیابی جایگاه ایران در سپهر دانش جهانی خواهد شد. شایان ذکر است وقف در تمدن اسلامی با سایر نظام‌های وقفی جهان تفاوتی اساسی دارد، زیرا نیت واقف در آن قرب الهی است. برخلاف بنیادهای خیریه مدرن که اهداف اجتماعی یا اقتصادی دارند، وقف اسلامی به نیت تقرب به خدا انجام می‌شود و ماندگاری آن با ارزش‌های دنیوی واخروی پیوند خورده است.

https://www.sciencecultivation.ir/article_722320_37a5c7996ca9414ef086471dab9e0924.pdf

بنیاد پیشبرد علم و فن آوری ایران نشاء علم 2008-935X 15 1 2025 03 23 Performance Review of the Sixth Five-Year Development Plan in Higher Education بررسی عملکرد برنامه پنج ساله ششم توسعه در حوزه آموزش عالی 15 29 722308 FA احمد شعبانی گروه شیمی آلی و نفت، دانشکده شیمی ، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. Journal Article 2025 02 25 Effective planning is essential for progress, especially in science, knowledge, and technology. Beyond setting quantitative and qualitative goals, the mechanisms for achieving and evaluating these objectives are equally crucial. This article analyzes the successes and shortcomings of the Sixth Five-Year Development Plan in the higher education sector. The results show that several key performance indicators have surpassed 90% of their targets, demonstrating relative success. These include the number of patents registered with international authorities, the proportion of international students relative to domestic students, the number of universities ranked among the top 100 in Asia, the annual number of Scopus-indexed articles per full-time faculty member, the percentage of articles co-authored with foreign researchers and the number of Iran publications indexed in international scientific databases. However, certain areas continue to underperforming, with achievement rates falling below 50%, such as the share of government research, and technology funding in the gross domestic product, which stands at 28.7%; the proportion of postgraduate students within the total student population, currently at 48.1%, and the percentage of graduate students pursing basic sciences, which is just 40%. To enhance the success of the Seventh Five-Year Development Plan, it is recommended that increased investments be made in research and development, the establishment of well-equipped laboratories, and the allocation of a higher share of research to the gross national product. پیشرفت، بدون برنامه‏ریزی ممکن نبوده و در حوزه علم، دانش و فناوری این مهم از اهمیت دو چندان برخوردار می‌باشد. در هر برنامه‌ای ضمن توجه به اهداف کمی و کیفی آن، روش کار و به‌عبارتی سازوکار دست‌یابی به اهداف برنامه و راستی‌آزمایی آن بسیار حائز اهمیت می‌باشد. در این مقاله کامیابی‌ها و ناکامی‌های عملکردی برنامه پنج ساله ششم توسعه در بخش آموزش عالی کشور، مورد بررسی و تجزیه‌و‌تحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد، عملکرد در تعداد اختراعات ثبت‌شده در مراجع بین‌المللی، سهم دانشجویان خارجی از تعداد دانشجویان داخلی، تعداد دانشگاه‌ها در زمره صد دانشگاه برتر آسیا، سرانه سالانه مقالات اسکوپوس اعضای هیأت علمی تمام‌وقت، درصد تعداد مقالات مشترک با محققان خارجی و تعداد نشریات ایرانی نمایه‌شده در پایگاه بین‌المللی علم بیش‌از 90 درصد و نسبتا موفقیت‌آمیز می‌باشد، اما در شاخص‌هایی از قبیل سهم اعتبارات پژوهش و فناوری بخش دولتی از تولید ناخالص ملی، تعداد دانشجویان تحصیلات تکمیلی به کل دانشجویان و تعداد دانشجویان تحصیلات تکمیلی گروه علوم پایه کمتر از 50 درصد و به‌ترتیب ۷/۲۸، ۱/۴۸ و 40 درصد است که جای تأمل دارد. در پایان به‌منظور افزایش موفقیت در برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت، پیشنهاد می‌شود سرمایه‌گذاری در بخش تحقیق و توسعه، احداث آزمایشگاه‌های مجهز و اختصاص سهم پژوهش از تولید ناخالص ملی در اولویت قرار گیرد.

https://www.sciencecultivation.ir/article_722308_7f0253a7a9fe1015d83d28141ee08b94.pdf

بنیاد پیشبرد علم و فن آوری ایران نشاء علم 2008-935X 15 1 2025 03 18 China on the Path of Science and Progress چین در مسیر علم و پیشرفت 30 42 722307 FA علی اکبر صبوری مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0003-0604-9465 Journal Article 2025 02 11 Over the past five decades, China has undergone a remarkable transformation in the scientific domain, evolving from a country with a negligible share in global scientific output to becoming the world's leading power in this field. In 1975, China had registered only 72 scientific articles in the Scopus database, with its global share close to zero, while the United States held the top position with a 23.6% global share. However, over time, China has achieved an unprecedented leap in scientific production through extensive investment in research and development, the advancement of cutting-edge technologies, and the strengthening of international collaborations. By 2024, China leads the world with a 28.4% global share of scientific articles, while the United States holds second place with a 17.6% share. China has also become a global innovation leader by attracting domestic and international talent, implementing programs like the "Thousand Talents Plan" to bring in top global scientists and repatriate Chinese experts, and developing advanced scientific infrastructure such as supercomputers and sophisticated telescopes. The country has invested heavily in various fields, including artificial intelligence, nanotechnology, and renewable energy, and has achieved significant progress through strong university-industry collaborations. Additionally, by enhancing its educational and research infrastructure through initiatives like Projects 211, 985, and the Double First Class Plan, China has elevated the quality of its higher education and positioned several of its universities among the top global rankings. Focusing on innovation and international cooperation, China aims to maintain and strengthen its position as a leading global scientific power. With massive investments in research and development and the advancement of cutting-edge technologies, China is rapidly emerging as a global leader in science and technology. At the same time, through programs like the "One Belt One Road" China seeks to expand its scientific and economic influence worldwide. These developments demonstrate that, by relying on science and technology, China is swiftly becoming a dominant global power. چین در پنج دهه گذشته تحولی چشمگیر در حوزه علمی تجربه کرده و از کشوری با سهم ناچیز در تولیدات علمی به قدرت اول جهان در این زمینه تبدیل شده است. در سال ۱۹۷۵، چین تنها ۷۲ مقاله علمی در پایگاه اسکوپوس ثبت کرده بود و سهم جهانی آن نزدیک به صفر بود، در حالی که ایالات متحده با ۲۳٫۶ درصد سهم جهانی در رتبه اول قرار داشت. اما با گذشت زمان، چین با سرمایه‌گذاری گسترده در تحقیق و توسعه، توسعه فناوری‌های پیشرفته، و تقویت همکاری‌های بین‌المللی، جهشی بی‌سابقه در تولید علم داشته است. در سال ۲۰۲۴، چین با ۲۸٫۴ درصد سهم جهانی از مقالات علمی در رتبه اول جهان قرار دارد و ایالات متحده با سهم 6/17 در رتبه دوم قرار دارد. چین همچنین با جذب نخبگان داخلی و بین‌المللی، اجرای برنامه‌ «هزار استعداد» برای جذب دانشمندان برجسته جهانی و بازگرداندن نخبگان چینی به کشور، همراه با توسعه زیرساخت‌های علمی، مانند ابررایانه‌ها و تلسکوپ‌های پیشرفته، به یکی از پیشروان نوآوری جهانی تبدیل شده است. چین در حوزه‌های مختلفی مانند هوش مصنوعی، فناوری نانو، و انرژی‌های تجدیدپذیر سرمایه‌گذاری کرده و با ایجاد همکاری‌های قوی بین دانشگاه‌ها و صنعت، به پیشرفت‌های قابل‌توجهی دست یافته است. این کشور همچنین با توسعه زیرساخت‌های آموزشی و پژوهشی، مانند طرح‌های ۲۱۱، ۹۸۵ و تراز اول دوگانه، کیفیت آموزش عالی خود را ارتقاء داده و تعدادی از دانشگاه‌های خود را در رتبه‌بندی‌های جهانی مطرح کرده است. چین با سرمایه‌گذاری‌های کلان در تحقیق و توسعه فناوری‌های پیشرفته و گسترش همکاری‌های بین‌المللی به سرعت در حال تبدیل شدن به رهبر جهانی در علم و فناوری است. در عین حال، چین با برنامه‌هایی مانند «یک کمربند یک جاده» به دنبال گسترش نفوذ علمی و اقتصادی خود در سطح جهانی است. این تحولات نشان می‌دهد که چین با اتکا به علم و فناوری، به‌سرعت در حال تبدیل شدن به قدرت‌ برتر جهان است.

https://www.sciencecultivation.ir/article_722307_f19f186a1ef5ff04cd001d265bb64ae2.pdf

بنیاد پیشبرد علم و فن آوری ایران نشاء علم 2008-935X 15 1 2025 03 30 Carbon Dioxide: Containment Issues, Effective Management and Optimal Use In Iran کربن دی اکسید: مهار، مدیریت و استفاده بهینه از آن 43 59 724344 FA احمد شعبانی گروه شیمی آلی و نفت، دانشکده شیمی ، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. Journal Article 2025 02 24 Iran has emitted over 20 billion tons of carbon dioxide by the year 2024, ranking sixth globally with a 2% share of total emissions. It is estimated that power plants consume approximately 71 billion cubic meters of gas annually, releasing 118 million tons of carbon dioxide into the atmosphere. The economic value of these emissions is roughly equivalent to Iran’s total petrochemical exports, which is $11.8 billion. Additionally, considering that one ton of carbon dioxide is emitted for every ton of cement produced, and Iran's annual cement production stands at approximately 72 million tons, the economic value of carbon dioxide emissions in this sector is estimated to be $7.2 billion. In addition to the economic value of carbon dioxide, it seems essential to control and manage the emission of this gas from the perspective of social responsibility, environmental considerations, climate change, legal requirements, and possible future restrictions on the sale of carbon-based products. Carbon dioxide is a valuable resource with wide and diverse applications in the food, chemicals, petrochemicasl, pharmaceuticals, construction, refrigeration industries, and most importantly in enhancing oil recovery (CO2-EOR). Given its economic and industrial value, adopting effective strategies for carbon dioxide management and utilization is essential. This article explores the status of carbon dioxide emissions in Iran and globally, examines methods for its optimal management and utilization, and proposes strategies for leveraging this national resource. ایران تا سال ۲۰۲۴ بیش از ۲۰ میلیارد تن کربن دی‌اکسید منتشر کرده است و با سهمی دو درصدی، در رتبه ششم جهان قرار دارد. تخمین زده می‌شود از ۷۱ میلیارد مترمکعب گاز مصرفی در نیروگاه‌های تولید برق، سالانه معادل ۱۱۸ میلیون تن کربن دی‌اکسید با ارزش اقتصادی‌ تقریباً برابر با کل صادرات فرآورده‌های پتروشیمی ایران، یعنی ۸/۱۱ میلیارد دلار، وارد جو می‌شود. همچنین، با توجه به اینکه برای تولید هر تن سیمان، حدود یک تن کربن دی‌اکسید منتشر می‌شود و میزان تولید سالانه سیمان در کشور حدود ۷۲ میلیون تن است، ارزش اقتصادی کربن دی‌اکسید در این صنعت بالغ بر ۲/۷ میلیارد دلار برآورد می‌شود. علاوه‌بر ارزش اقتصادی کربن دی‌اکسید، از منظر مسئولیت و وجدان اجتماعی، ملاحظات زیست‌محیطی، تغییرات آب‌وهوایی، الزامات قانونی و محدودیت‌های احتمالی آینده در فروش محصولات با منبع کربنی، مهار و مدیریت انتشار این گاز امری ضروری به‌نظر می‌رسد. کربن دی‌اکسید ماده اولیه‌ای ارزشمند با کاربردهای گسترده و متنوع در صنایع غذایی، شیمیایی، پتروشیمی، دارویی، ساختمان‌سازی، صنایع سرمایشی و از همه مهم‌تر در صنعت نفت برای ازدیاد برداشت استفاده می‌شود. بنابراین، اتخاذ تدابیر مناسب برای استفاده بهینه از این منبع ارزشمند، اهمیتی دوچندان می‌یابد. در این مقاله، جایگاه کربن دی‌اکسید در ایران و جهان، روش‌های مدیریت و بهره‌برداری بهینه از آن بررسی شده و پیشنهادهایی برای استفاده از این ثروت ملی ارائه شده است.

https://www.sciencecultivation.ir/article_724344_912a45b81015c485c23a212533f01032.pdf

بنیاد پیشبرد علم و فن آوری ایران نشاء علم 2008-935X 15 1 2024 12 21 The Biological Revolution with Cyborgs: The Integration of Artificial Intelligence and the Human Body انقلاب زیستی با سایبورگ‌ها: ادغام هوش مصنوعی و بدن انسان 60 66 724345 FA سیده معصومه احمدی گروه مدیریت آموزشی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران 0000-0002-8744-4362 علی خلخالی گروه مدیریت آموزشی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران 0000-0003-4562-5744 اسماعیل کاظم پور گروه مدیریت آموزشی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران Journal Article 2025 03 28 Remarkable advancements in biotechnology, robotics, and artificial intelligence (AI) are gradually dissolving the traditional boundaries between humans and machines, placing concepts such as cyborgs and post-humanism at the heart of contemporary scientific and philosophical discourse. The notion of the cyborg, inspired by Donna Haraway’s Cyborg Theory and Lynn Margulis’ Endosymbiosis Theory, emerges as a symbol of humanity’s transition into a new era. These hybrid entities, born from the fusion of biological and artificial components, enable a profound integration of biology and engineering through technologies such as brain-computer interfaces, nanorobotics, and biofuel cells. However, significant challenges—including ambiguity in the legal personhood of cyborgs, a widening digital divide, and the escalating energy consumption of data centers—pose critical obstacles to the development of these technologies. By outlining three plausible future scenarios—human optimization, transhumanism, and cyber-biological ecosystems—this article demonstrates that the path forward depends not only on technological progress but also on a radical rethinking of ethical and social paradigms. Ultimately, the paper emphasizes the necessity of moving beyond anthropocentrism toward ecological coexistence. This transition demands the creation of a cyborg philosophy and global frameworks such as cyber-bio governance, green design standards, and institutions like a Cybernetic United Nations to ensure technological justice. Embracing the fluidity of human identity and fostering interdisciplinary dialogue are key to transforming cyborgs from symbols of domination into catalysts for bio-democracy and ecological balance. پیشرفت‌های شگرف در حوزه‌های زیست ‌فناوری، رباتیک و هوش مصنوعی، مرزهای سنتی بین انسان و ماشین را به تدریج محو ‌نموده و مفاهیم سایبورگ و پساانسان‌گرایی را در کانون مباحثات علمی و فلسفی معاصر قرار داده است. مفهوم سایبورگ، که با الهام ازتئوری سایبورگ دونا هاراوی و تئوری همزیستی درون‌سلولی لین مارگولیس شکل گرفته است، به عنوان نمادی از گذار به عصری جدید معرفی می‌گردد. این موجودات هیبریدی، که از ترکیب اجزای زیستی و مصنوعی پدید آمده‌اند، با بهره‌گیری از فناوری‌هایی نظیر رابط‌های مغز-رایانه، نانورباتیک و سلول‌های سوختی زیستی، امکان ادغام عمیق زیست‌شناسی و مهندسی را فراهم می‌سازند. با این حال، چالش‌های عمیقی همچون ابهام در شخصیت حقوقی سایبورگ‌ها، شکاف دیجیتالی گسترده، مصرف انرژی فزاینده مراکز داده، توسعه این فناوری‌ها را با موانع جدی مواجه ساخته است. این مقاله، با ترسیم سه سناریوی محتمل برای آینده، یعنی بهینه‌سازی انسان، فراانسان‌گرایی و اکوسیستم‌های سایبر بیولوژیک نشان می‌دهد که مسیر پیش‌رو نه تنها به پیشرفت‌های فناورانه وابسته است، بلکه نیازمند بازاندیشی در مفاهیم اخلاقی و اجتماعی است در نهایت، مقاله بر ضرورت خروج از انسان‌محوری و حرکت به سوی همزیستی اکولوژیک تأکید می‌نماید. این گذار، مستلزم ایجاد فلسفه سایبورگ ها و چارچوب‌های جهانی نظیر حکمرانی سایبر-زیستی، استانداردهای طراحی سبز و نهادهایی همچون سازمان ملل سایبرنتیک برای تضمین عدالت فناوری است. پذیرش سیالیت هویت انسانی و تقویت گفت‌وگوهای بین‌رشته‌ای،کلید تبدیل سایبورگ‌ها از نمادی از سلطه به محرکی برای دموکراسی زیستی و تعادل اکولوژیک محسوب می‌گردد.

https://www.sciencecultivation.ir/article_724345_18f9154d7b0fb142baac9131616f578b.pdf

بنیاد پیشبرد علم و فن آوری ایران نشاء علم 2008-935X 15 1 2024 12 21 Comparative Comparison of Research and Technology Funding Systems مقایسه تطبیقی نظام‌های تأمین مالی پژوهش و فناوری 67 76 724342 FA سیدرضا میرنظامی پژوهشکده سیاستگذاری علم، فناوری و صنعت، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران علی ملکی پژوهشکده سیاستگذاری علم، فناوری و صنعت، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران احمد کیخا پژوهشکده سیاستگذاری علم، فناوری و صنعت، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران 0000-0002-3925-1339 Journal Article 2025 04 27 Research and technology funding is considered a fundamental factor in the scientific and economic development of countries. This study adopts a systematic review approach to conduct a comparative analysis of research and technology funding systems in five selected countries: the United States, the United Kingdom, Germany, Australia, and China. By analyzing policies, mechanisms, and trends in resource allocation, the study offers practical recommendations for improving Iran’s research funding system.Data were collected and analyzed based on a conceptual framework comprising nine key dimensions: policymaking, resource allocation mechanisms, resource allocation behavior, financing, access, evaluation, support and incentives, regional considerations, and science and technology diplomacy. The findings reveal that countries utilize a diverse mix of public and private funding models and emphasize competitive, indicator-based, and long-term approaches to financial resource distribution. Furthermore, developed nations tend to prioritize research commercialization, financial incentive policies, transparency in data accessibility, and international collaboration as sustainable pathways for advancing scientific development.The study concludes with several recommendations for enhancing Iran’s research funding system, including the establishment of competitive resource allocation mechanisms, the development of hybrid funding models, a focus on applied research, the creation of specialized funding agencies, improved transparency, and greater support for long-term and high-risk research initiatives. تأمین مالی پژوهش و فناوری از عوامل اساسی در توسعه علمی و اقتصادی کشورها به‌شمار می‌رود. این پژوهش با استفاده از روش مروری نظام‌مند، به بررسی تطبیقی نظام‌های تأمین مالی پژوهش و فناوری در پنج کشور منتخب (ایالات متحده آمریکا، انگلستان، آلمان، استرالیا و چین) پرداخته و با تحلیل سیاست‌ها، سازوکارها و روندهای تخصیص منابع مالی، راهکارهایی برای بهبود نظام تأمین مالی پژوهش در ایران ارائه کرده است. داده‌های این مطالعه بر اساس چارچوب مفهومی شامل ۹ بعد کلیدی (سیاستگذاری، سازوکارهای تخصیص منابع، رفتار تخصیص منابع، تأمین مالی، دسترسی، ارزیابی، حمایت و تشویق، منطقه‌ای و دیپلماسی علم و فناوری) گردآوری و تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که کشورها از ترکیب متنوعی از مدل‌های تأمین مالی دولتی و خصوصی بهره می‌برند و به شیوه‌های رقابتی، شاخص‌محور و بلندمدت در تخصیص منابع مالی توجه دارند. همچنین، کشورهای توسعه‌یافته با تأکید بر تجاری‌سازی پژوهش‌ها، سیاست‌های تشویقی مالی، شفافیت در دسترسی به داده‌ها، و همکاری‌های بین‌المللی، مسیر پایداری را برای توسعه علمی خود ترسیم کرده‌اند. در پایان، پیشنهادهایی برای بهبود نظام تأمین مالی پژوهش در ایران ارائه شده است که شامل ایجاد سیستم تخصیص رقابتی منابع، توسعه تأمین مالی ترکیبی، تمرکز بر پژوهش‌های کاربردی، ایجاد صندوق‌های تخصصی، افزایش شفافیت و حمایت از تحقیقات بلندمدت و پرریسک می‌باشد.

https://www.sciencecultivation.ir/article_724342_2a8c236320fb9246780b144c523fcf79.pdf

بنیاد پیشبرد علم و فن آوری ایران نشاء علم 2008-935X 15 1 2024 12 21 Sustainable energy management from seawater desalination sludge with a circular economy approach مدیریت انرژی پایدار از لجن شورزدایی آب دریا با رویکرد اقتصاد چرخشی 77 86 724343 FA آسیه سادات کاظمی دانشکده فیزیک، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران 0000-0003-4205-6232 مهسا شاهی دانشکده مهندسی عمران- مهندسی محیط‏زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران سید موسی حسینی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0001-7161-8711 Journal Article 2025 04 25 In recent years, the demand for fresh water has been increasing with the increase in the world population and seawater desalination has attracted global attention. The concentrated waste resulting from the desalination process of seawater is called sludge. Since the disposal of sludge in the environment is limited due to factors such as high disposal costs, and some legal restrictions, it is necessary to find a suitable method for managing seawater treatment sludge. In this study, various methods of recycling sludge from seawater treatment have been investigated and compared. Recycling methods based on the concept of circular economy include the reuse of sludge as coagulants, in the agricultural and construction industries and in fabrication of electronic energy storage devices. Studies have shown that converting bulky sludge produced in seawater treatment systems into value-added products can be a very suitable and environmentally friendly alternative method for sludge management. در سال‏های اخیر با افزایش جمعیت جهان، تقاضا برای آب شیرین در حال افزایش است و فرآیند شوری‏زدایی از آب دریا به‏عنوان یک منبع نامتعارف آب شیرین، مورد توجه جهانی قرار گرفته است. پسماند غلیظ حاصل از فرآیند شوریزدایی از آب دریا که لجن نامیده می‏شود، به دلیل ملاحظات محیطزیستی ناشی از دفع آن در خاک و رعایت استانداردهای قانونی برای بازگردانی آن به دریا، یافتن روشی مناسب برای مدیریت پایدار لجن ضروری است. در این تحقیق به بررسی و مقایسه روش‏های مختلف بازیافت لجن حاصل از تصفیه آب دریا پرداخته شده است. روش‏های بازیافت بر اساس مفهوم اقتصاد چرخشی شامل استفاده مجدد از لجن به‌عنوان منعقدکننده‏ها، در صنعت کشاورزی، در ساخت‏و‏ساز و در قطعات الکترونیکی جهت ذخیره انرژی است. بررسی‏ها نشان داده است که براساس رشد فزاینده طراحی و پیادهسازی سامانههای آبشیرینکن دریا، تبدیل لجن تولیدشده در سیستمهای شوری‏زدایی از آب دریا به محصولات دارای ارزش‏افزوده، می‌تواند یک روش جایگزین بسیار مناسب و سازگار با محیطزیست برای مدیریت پایدار آن باشد.

https://www.sciencecultivation.ir/article_724343_d0a31704af8bec983322a9f4d7e55dc1.pdf

بنیاد پیشبرد علم و فن آوری ایران نشاء علم 2008-935X 15 1 2024 12 21 The Role of Aromatherapy in a Healthy Lifestyle for Brain Health نقش رایحه‌درمانی در سبک زندگی سالم برای سلامت مغز 87 94 724341 FA مهزاد ایراندوست مرکز تحقیقات بیوشیمی- بیوفیزیک، دانشگاه تهران سعید نیازی وحدتی مرکز تحقیقات بیوشیمی- بیوفیزیک، دانشگاه تهران عارفه سید عربی مرکز تحقیقات بیوشیمی-بیوفیزیک دانشگاه تهران Journal Article 2025 05 07 Abstract In the context of modern lifestyle, brain health and cognitive function have become one of the main focal points of attention. This review article examines the role of aromatherapy as an alternative approach to promote brain health. Aromatherapy, by utilizing volatile plant compounds, can influence the olfactory system and neural mechanisms to improve cognitive performance, reduce stress, and help prevent neurodegenerative diseases. Moreover, a healthy lifestyle, which includes stress-management, adequate sleep, balanced nutrition, and a good olfactory function, play important role in maintaining brain health. Studies have shown that compounds such as α-asarone, β-caryophyllene, cinnamaldehyde, and phenylethyl alcohol are capable of inhibiting protein aggregation processes associated with Alzheimer’s and Parkinson’s diseases. In addition, olfactory disorders such as anosmia, especially following COVID-19, negatively affected quality of life, mental health, and cognitive function, highlighting the increased importance of paying attention to the olfactory function. The findings of this article emphasize the necessity of advancing fundamental and clinical research on the therapeutic applications of aromas in the prevention and management of neurological disorders. Keywords: Aromatherapy, Brain health, Volatile plant compounds, Neurodegenerative diseases, Anosmia, Lifestyle در سبک زندگی مدرن، سلامت مغز و عملکرد شناختی به یکی از محورهای اصلی مورد توجه تبدیل شده است. این مقاله مروری به بررسی نقش رایحه‌درمانی به‌عنوان رویکردی جایگزین در ارتقاء سلامت مغز می‌پردازد. رایحه‌درمانی با بهره‌گیری از ترکیبات فرار گیاهی، از طریق تأثیر بر سیستم بویایی و مکانیسم‌های عصبی، می‌تواند در بهبود عملکرد شناختی، کاهش استرس و پیشگیری از بیماری‌های تحلیل برنده عصبی مؤثر باشد. همچنین، سبک زندگی سالم شامل مدیریت استرس، خواب کافی، تغذیه متعادل و توانمندی در بویایی، نقش مهمی در حفظ سلامت مغز ایفا می‌کند. مطالعات نشان داده‌اند که ترکیباتی نظیر آلفا-آسارون، بتا-کاریوفایلین، سینامالدئید و فنیل‌اتیل الکل قادر به مهار فرآیندهای تجمع پروتئینی مرتبط با آلزایمر و پارکینسون می‌باشند. در کنار این موارد، اختلالات بویایی مانند آنوسمیا، به‌ویژه پس از کووید-۱۹، بر کیفیت زندگی، سلامت روان و عملکرد شناختی تأثیر منفی داشته و اهمیت توجه به حس بویایی را افزایش داده‌ است. یافته‌های این مقاله بر لزوم توسعه تحقیقات بنیادی و بالینی در حوزه کاربرد درمانی رایحه‌ها در پیشگیری و مدیریت اختلالات عصبی تأکید دارند.

https://www.sciencecultivation.ir/article_724341_e721eaf2ced86f5f592985f2b351c40a.pdf

بنیاد پیشبرد علم و فن آوری ایران نشاء علم 2008-935X 15 1 2024 12 21 Parabens and Their Effects on Human Health پارابن‌ها و اثرات آن‌ها بر سلامت انسان 95 102 722309 FA زهرا حق پرس مرکز نحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک (IBB)، دانشگاه تهران، تهران، ایران مهران حبیبی رضائی دانشکده زیست شناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران 0000-0002-4819-8613 مسعود امانلو دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه تهران علی اکبر موسوی موحدی مرکز نحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک (IBB)، دانشگاه تهران، تهران، ایران کرسی یونسکو در تحقیقات بین رشته ای در دیابت، دانشگاه تهران، تهران 0000-0002-1707-8432 Journal Article 2025 02 22 Parabens are a group of chemical compounds widely used in various industries due to their antimicrobial and antioxidant properties. Their primary role is to inhibit the growth of microbes, molds, and fungi, thereby enhancing product shelf life. As a result, parabens are commonly found in cosmetics, personal care, pharmaceuticals, and even some food products, primarily as preservatives. Sunscreens are among the most prevalent paraben-containing products used daily and continuously. However, in recent years, scientific and public concerns about the adverse effects of parabens on human health have escalated. Numerous studies have highlighted the negative impacts of these compounds. Parabens are synthetic chemicals with estrogen-like effects and are classified as endocrine-disrupting compounds (EDC) and xenoestrogens. By binding to estrogen receptors, they interfere with natural hormonal functions. Research indicates that parabens may lead to hormonal imbalances, menstrual disorders, infertility, and an increased risk of estrogen-dependent tumors, including breast cancer. Moreover, parabens are easily absorbed through the skin, potentially causing allergies and skin irritation. Continuous and daily use of paraben-containing sunscreens significantly increases the likelihood of such adverse effects. Additionally, under sun exposure, certain photodegradation products of parabens may damage collagen and elastin in the skin. These synthetic compounds are not readily degradable in the body and tend to accumulate in fatty tissues, leading to a phenomenon known as bioaccumulation. This study examines parabens' structure, applications, and health consequences to provide a deeper understanding of these compounds and emphasize the necessity of safer alternatives. پارابن‌ها (Parabens) دسته‌ای از مواد شیمیایی هستند که به‌دلیل ویژگی‌های ضدمیکروبی و ضداکسیدانی خود در صنایع مختلف مورد استفاده قرار گرفته‌اند. نقش اصلی پارابن‌ها جلوگیری از رشد میکروب‌ها، کپک‌ها و قارچ‌ها است و بدین ترتیب به افزایش ماندگاری محصولات کمک می‌کنند. از این‌رو، پارابن‌ها در بسیاری از محصولات رایجِ آرایشی، بهداشتی، دارویی و حتی برخی از مواد غذایی عمدتاً به‌عنوان نگهدارنده استفاده می‌شوند. ضدآفتاب‌ها پرکاربردترین و رایج‌ترین محصولات حاوی پارابن هستند که روزانه و به‌صورت مداوم مورد استفاده قرار می‌گیرند. با این‌ حال، در سال‌های اخیر نگرانی‌های علمی و عمومی درباره اثرات منفی این ترکیبات بر سلامت انسان‌ افزایش یافته و نتایج مطالعات متعدد منتشر شده در این خصوص، بیانگر اثرات منفی پارابن‌ها بر سلامت انسان هستند. پارابن‌ها ترکیبات شیمیایی سنتزی با اثرات مشابه استروژن هستند که به‌عنوان مختل‌کننده‌های غدد درون‌‌ریز و ترکیبات زنواستروژن شناخته می‌شوند. آنها با اتصال به گیرنده‌های استروژنی در عملکرد هورمون‌های طبیعی تداخل ایجاد می‌کنند. همچنین تحقیقات نشان می‌دهد که پارابن‌ها ممکن است موجب اختلالات هورمونی، مشکلات قاعدگی، نازایی و افزایش خطر تومورهای وابسته به استروژن، از جمله سرطان سینه شوند. به‌علاوه پارابن‌ها به‌راحتی از طریق پوست جذب می‌شوند و منجر به بروز آلرژی و تحریکات پوستی خواهند شد، بنابراین استفاده مداوم و روزانه از ضدآفتاب‌های حاوی پارابن خطر بروز چنین عارضه‌هایی را به مراتب افزایش خواهد داد. همچنین از آنجائی‌که تحت تابش نور خورشید، برخی از محصولات تجزیه نوری پارابن‌ها می‌توانند به کلاژن و الاستین پوست آسیب برسانند. این ترکیبات مصنوعی در بدن قابل تجزیه نیستند و به‌ویژه در بافت‌های چربی انباشته خواهند شد که منجر به بروز پدیده تجمع زیستی می‌گردند. در این مقاله به بررسی ساختار، کاربردها و پیامدهای استفاده از پارابن‌ها بر سلامت انسان پرداخته شده است تا زمینه‌ای برای درک بیشتر این ترکیبات و لزوم استفاده از جایگزین‌های ایمن‌تر فراهم شود.

https://www.sciencecultivation.ir/article_722309_8cef85d9700d30b40a2169bdf7fbffd1.pdf

بنیاد پیشبرد علم و فن آوری ایران نشاء علم 2008-935X 15 1 2024 12 21 Materials Genome Initiative (MGI): A Disruptive Innovation in Discovery, Design, Development and Deployment (4Ds) ژنوم مواد (MGI): نوآوری برافکن در کشف، طراحی، توسعه و تجاری‌سازی مواد جدید 103 109 721337 FA حسین کیوان بهجو دانشکده مهندسی مواد و متالورژی، دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران)، تهران، ایران 0009-0006-5410-849X مالک نادری دانشکده مهندسی مواد و متالورژی، دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران)، تهران، ایران 0000-0002-3494-9746 Journal Article 2024 11 18 The advancement of any technology is inherently dependent on the availability of suitable materials and compounds. A misalignment between the pace of novel material discovery, development, and production and the rapid progression of technological innovation poses a critical challenge to the development of emerging technologies. Traditional approaches to material discovery, predominantly based on experimental methods supplemented by computational techniques, have proven inadequate to address this gap. The Materials Genome Initiative (MGI), launched by the United States in 2011, represents a paradigm shift in the design, discovery, and deployment of novel materials. By integrating robust databases, advanced computational tools-such as Graph Networks for Materials Exploration (GNoME) pioneered by Google DeepMind-and autonomous laboratories, such as those at Lawrence Berkeley National Laboratory, MGI has dramatically accelerated the timeline for material discovery. What once required over two decades can now be achieved in less than a year, enabling unprecedented opportunities for groundbreaking and transformative technologies. Failure to engage in this field will inevitably lead to significant technological vulnerabilities, both in the near and distant future. To address this, a strategic roadmap for the Iranian Materials Genome Initiative is proposed as an immediate priority. Additionally, the establishment of an autonomous materials genome laboratory within a 5- to 7-year timeframe is essential. To oversee and coordinate such efforts, the creation of a National Materials Genome Center is imperative. توسعه هر فناوری، به‌شدت وابسته به تأمین مواد و ترکیبات موردنیاز است. اگر شتاب کشف و معرفی و تولید مواد نوین با شتاب توسعه فناوری همخوانی نداشته باشد قطعاً توسعه فناوری‌های نوین با چالش اساسی مواجه خواهد شد. روش‌های متداول کشف و تولید مواد که به طور عمده متمرکز بر روش‌های تجربی و گاه همراه با محاسباتی است، پاسخگوی این شتاب نبوده است. برنامه ژنوم مواد که توسط ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۱۱ معرفی شد، بر مبنای بانک داده بسیار قوی، ابزارهای محاسباتی (از جمله شبکه گراف معرفی شده توسط گروه تفکر عمیق گوگل) و آزمایشگاه خودران مستقر در آزمایشگاه ملی لارنس بِرکلی، تحول بی‌بدیلی در طراحی، کشف، تولید و کاربردی‌سازی مواد نوین و ناموجود برای خلق فرصت‌های جدید در اختیار فناوری‌های بدیع و نوظهور فراهم کرد. با این ابزارها، زمان دستیابی به این مواد از بیش از دو دهه به کمتر از یک سال کاهش یافت. این یک تحول برافکن در حوزه فناوری است. عدم آشنایی و ورود به این حوزه قطعاً در کوتاه‌مدت و بلندمدت غافلگیری فناوری بسیار جدی را رقم خواهد زد. پیشنهاد این است که در کوتاه‌مدت، برنامه راهبردی ژنوم مواد ایران تدوین و در یک برنامه میان‌مدت در بازه ۵ تا ۷ سال آزمایشگاه خودران در حوزه ژنوم مواد راه‌اندازی شود. بدیهی است، تأسیس یک مرکز ملی ژنوم مواد برای راهبری این برنامه ضروری خواهد بود.

https://www.sciencecultivation.ir/article_721337_b2552419355f086078e7ce71cf8a1546.pdf

بنیاد پیشبرد علم و فن آوری ایران نشاء علم 2008-935X 15 1 2024 12 21 Transforming Language Education with Interactive Technologies: From Traditional Classrooms to Globalizing Educational Content تحول آموزش زبان با فناوری‌های تعاملی: از کلاس‌های سنتی تا جهانی‌سازی محتوای آموزشی 110 116 724911 FA عباس پور حسین گیلاکجانی گروه مترجمی زبان، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران Journal Article 2025 05 16 Interactive technologies, such as artificial intelligence (AI), virtual reality (VR), augmented reality (AR), and gamification, have revolutionized language education by transforming traditional methods into dynamic, personalized, and engaging learning environments. This systematic review, analyzing 18 scholarly sources, evaluates the effectiveness of these technologies through the lens of learning theories by Kolb, Zimmerman, Deci and Ryan, and Chapelle. Chatbots enhance speaking skills by up to 25%, VR improves vocabulary retention by 18%, gamification increases engagement by 35%, and adaptive systems accelerate learning by 15%. Training AI to learn classroom content in Persian and deliver it multilingually not only globalizes knowledge but also promotes Iran’s cultural heritage by preserving nuances, such as the mystical concepts of Persian literature. However, challenges like the digital divide, high technology costs, privacy concerns, and insufficient teacher training in Iran pose significant barriers. The article proposes solutions, including investment in digital infrastructure, teacher training, localized tools, and blended approaches. Future research should focus on long-term impacts, cultural localization, and blended learning models to advance language education in Iran and globally. فناوری‌های تعاملی مانند هوش مصنوعی (AI)، واقعیت مجازی (VR)، واقعیت افزوده (AR) و بازی‌سازی با ایجاد محیط‌های یادگیری پویا، شخصی‌سازی‌شده و انگیزه‌بخش، آموزش زبان را از روش‌های سنتی به رویکردهای نوین و مؤثر متحول کرده‌اند. این مطالعه مروری سیستماتیک با تحلیل 18 منبع علمی، اثربخشی این فناوری‌ها را از منظر نظریه‌های یادگیری کلب، زیمرمن، دسی و رایان و چاپل بررسی می‌کند. چت‌بات‌ها مهارت‌های گفتاری را تا 25٪، واقعیت مجازی حفظ واژگان را تا 18٪، بازی‌سازی مشارکت را تا 35٪ و سیستم‌های تطبیقی سرعت یادگیری را تا 15٪ بهبود می‌بخشند. آموزش هوش مصنوعی برای یادگیری محتوای کلاس‌های درس به زبان فارسی و ارائه آن به‌صورت چندزبانه، نه‌تنها دانش را جهانی می‌کند، بلکه با حفظ ظرافت‌های فرهنگی، مانند مفاهیم عرفانی ادبیات پارسی، به ترویج میراث فرهنگی ایران کمک می‌کند. با این حال، چالش‌هایی مانند شکاف دیجیتال، هزینه‌های بالای فناوری، نگرانی‌های حریم خصوصی و کمبود آموزش معلمان در ایران موانع جدی ایجاد کرده‌اند. این مقاله پیشنهادهایی از جمله سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های دیجیتال، آموزش معلمان، توسعه ابزارهای بومی‌سازی‌شده و اتخاذ رویکردهای ترکیبی ارائه می‌دهد. تحقیقات آینده باید بر تأثیرات بلندمدت، بومی‌سازی فرهنگی و طراحی مدل‌های ترکیبی متمرکز شوند تا آموزش زبان در ایران و جهان ارتقا یابد

https://www.sciencecultivation.ir/article_724911_3f97897ff1336820eb84a4cb3c44e364.pdf