تولید علم درحوزه علوم زیستی : مقایسه ایران با جهان و قدرت های برتر منطقه

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک دانشگاه تهران،تهران، ایران.

2 دانشگاه تهران، مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک بیوفیزیک

چکیده

امروزه ارتقاء تولیدات علمی در زمینه علوم زیستی به %55 ، در کشور های پیشرفته، بیانگر اهمیت این علم و جایگاه ویژه ی آن در تحقیقات و پژوهش ها می باشد. در این مقاله، تلاش بر آن است تا با استفاده از داده های بدست آمده از پایگاه اطلاعات علمی اسکوپوس (SCOPUS)، مربوط به آمار جمع آوری شده تا پایان سال 2012، کشور جمهوری اسلامی ایران از لحاظ تولید علم در حوزه علوم زیستی در جهان بررسی و با کشور های خاورمیانه و کشور های برتر منطقه ) ترکیه و قدس اشغالی ( مقایسه شود. میزان تولید اسناد ایران در علوم زیستی، از سال 1996 تا سال 2012 ، با سرعت خوبی افزایش یافته است. تعداد اسناد تولید شده توسط ایران از 70 سند در سال 1996، به 3807 سند در سال 2012 رسید. با افزایش تعداد تولید اسناد، میزان کل ارجاعات نیز افزایش داشته است. در سال2012، از میان 16 کشور خاورمیانه، کشور ایران براساس شاخص هیرش (H-index) در رتبه سوم خاورمیانه و 43 جهانی قرار گرفته است .( H-index=86) قدس اشغالی و کشور ترکیه از لحاظ این شاخص به ترتیب در رتبه های اول و دوم خاورمیانه، و 15 و 35 جهانی واقع شده اند. براساس تعداد کل اسناد علمی نمایه شده در علوم زیستی، کشور ایران رتبه اول خاورمیانه (3807سند) و 18 جهانی را دارد و ترکیه و قدس اشغالی در رتبه های دوم و سوم خاورمیانه، و 23 و 25 جهانی قرار می گیرند. بر اساس تعداد کل ارجاعات نیز، ایران در رتبه دوم خاورمیانه (1102 ارجاع) و رتبه 30 جهانی، قدس اشغالی و ترکیه در رتبه های اول و سوم خاورمیانه، و رتبه های 20 و 33 جهانی واقع شده اند. کشور ایران توانسته است تا سال 2012، هشت نشریه در زمینه علوم زیستی تحت پوشش پایگاه اسکوپوس به اسم خود به ثبت برساند. بر اساس تعداد اسناد تولید شده در شاخه های علوم زیستی در ایران، در سال 1996 بیشترین تولید علمی در علوم زیستی مربوط به رشته بیوشیمی بوده است (32 سند)، و رشته زیست شناسی سلولی در ردیف بعد از آن قرار دارد. اما در سال 2012 ، همسو با رشد علمی کشور و افزایش تولیدات علمی، بیشترین تولید اسناد علمی کشور به ترتیب مربوط به رشته های بیوشیمی، ژنتیک و زیست شناسی مولکولی(متفرقه) 2 است (1190 سند)، و تولید اسناد در سایر گروه های موضوعی نیز با روند افزایشی قابل قبول و خوبی همراه بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The World and Regional Superior Powers

نویسندگان [English]

  • Mitra Pirhaghi 1
  • Ali Akbar Saboury 2
1 Institute of Biochemistry and Biophysics, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Institute of Biochemistry and Biophysics, University of Tehran,Tehran, Iran
چکیده [English]

Today, the increase to 55% in the production of scientific knowledge in the field of biosciences in the developed countries indicates the importance of this field and its special place in research. This paper compares Iran’s production of scientific knowledge in the field of biosciences through the number of scientific papers and their citation rates, with that of the World, the Middle East, and top countries in the region (Turkey, Israel) using information extracted from «SCOPUS» up until the year 2012.
 
Scientific publications in the field of biosciences, from 1996 to 2012, has had a good increase rate. The number of publications produced by Iran, from 70 in 1996, increased to 3807 in 2012. With the increasing number of publications, the total number of citations has also increased. In the year 2012, among 16 countries in the Middle East, based on H -index, Iran was ranked third place in the Middle East and 43th in the World ( H-Index = 68). Israel and Turkey, based on their H -index, were ranked first and second place in the Middle East, respectively, and 15th and 35th in the world, respectively. Based on the total number of publications produced in the field of biosciences, Iran ranks first in the Middle East (with 3807 publications) and 18th in the world, with Turkey and Israel holding second and third places in the Middle East and 23th and 25th in the world, respectively. Based on the total number of citations, Iran has second place in the Middle East (with 1102 citations) and 30th in the world, while Turkey and Israel have first and third place in the Middle East and 20th and 33th in the world, respectively. Until the year 2012, Iran has been able to have 8 bioscience journals recorded in the SCOPUS directory. Based on the number of publications in the field of biosciences in 1996, the largest number of scientific papers was in the field of Biochemistry (with 32 publications), followed by cell biology. However, in 2012, in line with Iran’s scientific growth and increase in scientific productivity, the greatest number of scientific papers was in the field of Biochemistry, followed by Genetics and Molecular Biology (with 1190 publications), with the production of publications in other subject areas also increasing.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Science production
  • Bioscience
  • Scientific documents
  • Scientific Citations
  • Comparing Iran with Turkey and Israel
  • Scopus
[۱]. صبوری، علی اکبر موسوی موحدی، علی اکبر ؛ امینی، مهناز. (۱۳۸۷)." راهنمای نشریات بین المللی استنادی ". تهران. مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
[۲]. صبوری، علی اکبر (۱۳۸۱). بررسی کارنامه پژوهشی ایران در سال ۲۰۰۲، رهیافت، شماره ۲۸، صص ۹۵-۷۸. [۳]. صبوری، علی اکبر (۱۳۸۲)." مروری بر تولید علم در سال ۲۰۰۳، رهیافت، شماره ۲۸، صص ۹۵-۷۸.
[4]. صبوری، علی اکبر، پورساسان، نجمه (۱۳۸۳)." تولید علم ایران در سال ۲۰۰۶"، رهیافت، شماره 34، صص 66-60.
[5]. صبوری، علی اکبر، پورساسان، نجمه (۱۳۸۹). " تولید علم ایران در سال ۲۰۰۵، رهیافت، شماره ۳۷، صص ۵۲-49
[6]. صبوری، علی اکبر (۱۳۸۵). " تولید علم ایران در سال 2006" رهیافت، شماره ۳۸، صص 45-40.
[7]. صبوری، علی اکبر (۱۳۸۹). " تولید علم ایران در سال ۲۰۰۷".رهیافت، شماره ۱، صص ۳۵۰.
[۸]. صبوری، علی اکبر (۱۳۸۷). "توید علم ایران در سال ۲۰۰۸"،رهیافت، شماره 3، صص ۳۱-۲۱.
[۹]. صبوری، علی اکبر (۱۳۸۹). " تولید علم ایران در سال ۲۰۰۹"، نشاء علم، سال اول - شماره 1، صص ۲۳-16. [۱۰]. صبوری، علی اکبر (۱۳۹۰). " تولید علم ایران در سال ۲۰۱۰ ، نشاء علم، سال اول - شماره ۲، صص ۲۳-16 [۱۱]. صبوری، علی اکبر (۱۳۹۱). " تولید علم ایران در سال ۲۰۱۱ "، نشاء علم، سال دوم - شماره ۲، صص 14-6.
[۱۲]. صبوری، علی اکبر( ۱۳۹۲). "تولید اسناد علمی ایران در سال ۲۰۱۲ "، نشاء علم، سال سوم - شماره ۲، صص ۱۰۳-96.
[۱۳]. صالح زاده، صالح و بیات، مهدی (۱۳۸۸). "جهش علمی ایران در طی یک دهه (۱۹۹۸–۲۰۰۸) "، رهیافت شماره 44، صص 30-36.
[14]. بیات، مهدی، صالح زاده، صادق و زلفی گل، محمد على ۱۳۹۰). "تحقق پیش از موعد اهداف علمی سند چشم انداز بیست ساله کشور "، نشاء علم، سال دوم - شماره 1، صص 64-58.
[۱۵]. صبوری، علی اکبر (۱۳۸۳). " رده بندی علوم در ایالات متحده آمریکا "، رهیافت، شماره ۳۳، صص 66-60. [16]. صبوری، علی اکبر (۱۳۸۳). " رشد علمی در کره جنوبی "، رهیافت، شماره ۳۲، صص 64-۵۸.
[۱۷].دانشگر، پرندیس، تقوی، فرشته، صبوری، علی اکبر، موسوی موحدی، علی اکبر (۱۳۹۰). " تولید دانش در علوم زیستی: پیشتاز در ایران و جهان "، نشاء علم، شماره ۲، ۳۰-۲۶.
[18]. Ascaso Puyuelo, F. J. (2010), "H-index in the evaluation of individual scientific output", Arch. Soc. Esp. oftalmol. 85(9): 310.
[19]. Hirsch, J. E. (2005), "An index to quantify an individuals scientific research output ", Proc. Natl. Acad. Sci. USA 102(46): 16569- 16572.
[۲۰]. رفیع پور، فرامرز. (۱۳۸۱). موانع رشد علمی ایران و راه حل های آن. تهران. شرکت سهامی انتشار