دیپلماسی علمی فرصتی مهم برای توسعه همکاری های علمی بین المللی و روابط راهبردی

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان

1 دانشگاه شیراز،دانشکده علوم ،گروه زیست شناسی، آزمایشگاه شیمی پروتئین(PCL)

2 مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

در دنیای کنونی بسیاری از مشکلات نظیر پاندمی‌های مرگبار که علم به‌دنبال حل آنهاست ماهیت بدون مرز دارد و غلبه بر چنین چالش‌هایی از مسیر همکاری بین دانشمندان رشته‌های مختلف و سیاستگذارانی‌ می‌گذرد که در فراسوی مرزهای ژئوپلیتیکی فعالیت می‌‌کنند. طی چند دهه گذشته به موازات دیپلماسی سنتی نوع جدیدی از دیپلماسی در حوزه روابط بین‌‌الملل موسوم به دیپلماسی علمی جریان یافته است که دارای ویژگی‌‌های مهمی همچون تنوع، چند جانبه‌گرایی فراگیر، در برگیرنده جامعه مدنی و شهروندان و قدرت اثرگذاری بالایی است. در واقع دیپلماسی علمی برای توصیف انواع مبادلات در حوزه‌های علمی، فناوری و نوآوری و مشارکت کشورها در برنامه‌های آموزشی و تحقیقات پیشرفته به‌کار می‌رود. با وجود تنوع بالا، این حوزه به سه بخش عمده شامل علم در دیپلماسی، دیپلماسی برای علم و علم برای دیپلماسی تقسیم می‌شود. طی چند دهه گذشته، کشورهایی که در علم و فناوری‌های کلیدی پیشتاز بوده‌اند از ظرفیت بالقوه دیپلماسی علمی نیز به‌میزان زیادی بهره برده‌اند. همچنین تجارب گذشته نشان می‌‌دهد که توسعه روابط علمی راهبردی و همکاری‌‌های علمی بین کشورها و یا حتی بلوک‌‌های رقیب می‌تواند از شکست‌های دیپلماتیک جلوگیری کند و احتمال درگیری‌ها و تنش‌های ویرانگر را در عرصه جهانی کاهش دهد. از طرف دیگر در شرایط امروزی، جهان با معضلات متعدد و متنوعی روبه‌رو است که در مواردی حل آنها از ظرفیت و توان علمی و فنی یک کشور به‌تنهایی خارج است و به‌کارگیری ظرفیت‌های دیپلماسی علمی امری اجتناب‌ناپذیر می‌باشد. این نوشتار بر اهمیت، مصادیق، دستاوردها و تجارب برخی کشورها و تعدادی از نهادهای بین‌المللی در حوزه دیپلماسی علمی و مرجعیت علمی می‌پردازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Science Diplomacy as Important Opportunity for Development of International Scientific Cooperation and Strategic Relations

نویسندگان [English]

  • Reza Yousefi 1
  • Ali Akbar Moosavi-Movahedi 2
1 Faculty of Science, Shiraz University, Shiraz, Iran
2 Institute of Biochemistry and Biophysics, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

In today's world, many problems, such as the deadly pandemics that science seeks to solve, are borderless in nature, and overcoming such challenges goes through the international scientific cooperation between scientists and policymakers working across geopolitical boundaries. Over the past few decades, in parallel with traditional diplomacy, a new type of diplomacy has emerged in the field of international relations called science diplomacy (SD), which has important features such as diversity, pervasive multilateralism, involving citizens and civil society, and high impact. In fact, scientific diplomacy is used to describe many types of exchanges in the fields of science, technology and innovation (STI), and participation of countries in the higher educational (HE) programs. Despite the high diversity of the field, it is divided into three main categories, including science in diplomacy, diplomacy for science, and science for diplomacy. Over the past few decades, countries that have been at the forefront of key science and technology have also benefited greatly from the potential of science diplomacy. Past experiences also show that the development of strategic scientific relations and scientific cooperation between countries or even rival blocs can prevent diplomatic failures and reduce the possibility of destructive conflicts and tensions in the global arena. On the other hand, at the present time, the world faces many and varied challenges, in some cases, solving them is beyond the scientific and technical capacities of a country alone. This article discusses the importance, examples, achievements, opportunities/challenges and experiences of some countries and a number of international institutions in the field of science diplomacy and scientific authority.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Traditional Diplomacy
  • International Relations
  • scientific and technological cooperation
  • Science for Diplomacy
  • pervasive multilateralism
  • Scientific Authority
[1]. Fedoroff, N. V. (2009). Science diplomacy in the 21st century. Cell, 136 (1), 9-11.
[2]. Anderson, M. S. (2014). The Rise of Modern Diplomacy, Routledge Press, 1450-1919.
[3]. Fähnrich, B. (2017). Science diplomacy: Investigating the perspective of scholars on politics–science collaboration in international affairs. Public Understanding of Science, 26(6), 688-703.
[4]. Krasnyak, O., & Ruffini, P. B. (2020). Science Diplomacy. Oxford University Press.
[5]. Turekian, V. (2018). The evolution of science diplomacy. Global Policy 9 (S3), 5–7.
[6]. Ruffini, Pierre-Bruno. (2017). Science and Diplomacy. A New Dimension of International Relations, Cham, Switzerland. ISBN 978-3-319-55104-3.
[7]. Singh, J. P. (2018). UNESCO: Scientific humanism and its impact on multilateral diplomacy. Global Policy, 9, 53-59.
[8]. Dargiel, J. (2009). ‘Smart Power’: A Change in US Diplomacy Strategy. E-international Relations, 1-3.
[9]. Andersen, C., Clopot, C., & Ifversen, J. (2020). Heritage and interculturality in EU science diplomacy. Humanities and Social Sciences Communications, 7(1), 1-8.
[10]. George, A. L. (2000). Strategies for preventive diplomacy and conflict resolution: scholarship for policymaking. PS: Political Science & Politics, 33(1), 15-20.
[11]. Turchetti, S., & Lalli, R. (2020). Envisioning a “science diplomacy 2.0”: on data, global challenges, and multi-layered networks. Humanities and Social Sciences Communications, 7(1), 1-9.
[12]. Cuellar-Ramirez, P. (2021). Science Diplomacy for Climate Action and Sustainable Development in Latin America and the Caribbean: How Important Is the Early Career Perspective to New Governance? Frontiers in Research Metrics and Analytics, 48.
[13]. Moradian, N., Moosavi-Movahedi, A.A., et al. (2020). The urgent need for integrated science to fight COVID-19 pandemic and beyond. Journal of Translational Medicine, 18:205
[14]. Mark B.B., (2015). Politicizing science: Conceptions of politics in /science and technology studies. Social Studies of Science, 45(1), 3-30.
[۱۵].علی اکبر موسوی موحدی، گفتمان دانشمندان با سیاستمداران، نشاء علم ، سال هفتم شماره یک، دی ماه سال 1395
[16].Mauduit, J. C., & Soler, M. G. (2020). Building a science diplomacy curriculum. Frontiers in Education.
[17]. Gluckman, P. D., Turekian, V. C., Grimes, R. W., & Kishi, T. (2017). Science diplomacy: a pragmatic perspective from the inside. Science & Diplomacy, 6(4), 1-13.
[18]. Riordan, S., & Torres Jarrín, M. (2020). The Global Policy Perspective Report Science Diplomacy, published by the European Institute of International Studies, 2, 1-10.
[19]. Hollander, E. (2015). How Does Science Diplomacy Cope with Challenges Facing Diplomacy More Broadly? http://www. e-ir. info/2015/08/30/how-does-science-diplomacy-cope-with-challenges-facing-diplomacy-more-broadly.
[20]. Annenberg School of Communications (University of Southern California). Center on Public Diplomacy. Science Diplomacy and the Prevention of Conflict. (2010). Proceedings of the USC, Center on Public Diplomacy Conference, February 4-5, 2010. USC, Center on Public Diplomacy at the Annenberg School, University of Southern California.
[21]. https://www.americansecurityproject.org/us-russia-cooperation-in-science/
[22]. On a cold November morning in Geneva, 30 years ago, two men met for the first time. Ronald Reagan and Mikhail Gorbachev, at the head of the world's two superpowers, had much to talk about.https://www.iter.org/mag/8/59
[23]. Smith, K. (1998). The Role of Scientists in Normalizing US‐China Relations: 1965–1979. Annals of the New York Academy of Sciences, 866(1), 114-136.
[24]. Protocol, M. (1987). Montreal protocol on substances that deplete the ozone layer. Washington, DC: US Government Printing Office, 26, 128-136.
[۲۵]. رضا یوسفی، علی اکبر موسوی موحدی (1400) نقش آزمایشگاه‌های ملی و مؤسسات تحقیقاتی ماموریت‌گرا در توسعه علم و فناوری، نامه علوم پایه، نامه علوم پایه فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران، زیر چاپ.
[26]. Moomaw, W. R. (2018). Scientist diplomats or diplomat scientists: Who makes science diplomacy effective?. Global Policy, 9, 78-80.
[27]. Jacobsen, L. L., & Olšáková, D. (2020). Diplomats in Science Diplomacy: Promoting Scientific and Technological Collaboration in International Relations.
[28]. Grimes, R. W., & McNulty, C. (2016). The Newton Fund: Science and innovation for development and diplomacy. Science & Diplomacy, 5(4).
[29]. Bound, K. (2016). Innovating together? The age of innovation diplomacy, Global Innovation Index , 91-95.
[30]. Derya Buyuktanir Karacan, Science diplomacy as a foreign policy tool for Turkey and the ramifications of collaboration with the EU, Humanities & Social Sciences Communications, (2021) 8:49 | https://doi.org/10.1057/s41599-021-00722-z