ضرورت توسعه دیپلماسی علمی و فنآوری

سخن سردبیر

چکیده

 
 امروزه؛ برای حل مشکلات اقتصادی، سیاسی و امنیتی جهان، دولت ها به توسعه دیپلماسی علمی و فنآوری با هدف نزدیک سازی همکاری ملتها با یکدیگر روی آورده اند. دیپلماسی علم در دنیای پرتنش امروز، از اهمیت بالایی برخوردار است. ارزش این مسئله به حدی است که کشورهای مختلف، در حال سرمایه گذاری وسیع برای افزایش مناسبات خود با سایر کشورها هستند. به نظر میرسد، با توجه به برنامه ریزی هدفمند دولتها در این زمینه، این موضوع در آینده نزدیک، به عاملی مهم و اثر گذار در برتری و رتبه سنجی علمی کشور ها بدل خواهد شد؛ کما اینکه در حال حاضر این معیار در رتبه بندی دانشگاههای جهان، بسیار موثر است. دیپلماسی دانشگاهی، علمی و فناوری می تواند زمینه های انتقال دانش و فناوری را به کشورها فراهم آورد. دانشمندان و محققان برای انجام طرح های تحقیقاتی و تربیت نیروی انسانی پژوهشگر، نیاز به دانش فنی، مواد اولیه و تجهیزات خاص دارند که بعضا" از کشورهای دیگر وارد می شود و تعاملات علمی و دانشگاهی، زمینه این هم افزایی را تسهیل می نماید.اعمال دیپلماسی علم و فناوری، مستلزم تلاش تمامی کشورها در زمینه سیاستگذاری، ظرفیت سازی و مشارکت است و پیشنیاز ایجاد این نوع دیپلماسی، برنامه ریزیهای بلند مدت و تعهد سیاسی به تخصیص منابع و بودجه لازم برای ارتقای فعالیت های کارشناسی، برگزاری نشستها و اجرای طرحهای تحقیق و توسعه مشترک با دیگر کشورها است.بدون شک پیشرفتهای علم و فناوری ایران، میتواند به منبعی برای الهام بخشی، نه تنها در جهان اسلام، بلکه در کشورهای در حال توسعه تبدیل گردد. دیپلماسی علم و فناوری میتواند نقش بسیار مهمی در تبدیل شدن ایران به مرجعیت علمی و فناوری در کشور های در حال توسعه ایفا نماید. برای این منظور طراحی برنامه های آموزشی ویژه در دیپلماسی علم و فناوری برای دیپلماتها، سیاستگذاران، دانشگاهیان، انجمن های علمی، روزنامه نگاران و دیگر افراد مرتبط در مورد نقش علم و فناوری در رقابت پذیری بین المللی و توسعه مهارتها برای مشارکت فعال در گفت وگوهای علم و فناوری از اهمیت بالایی برخوردار است. رویکرد توسعه دیپلماسی علمی و فنآوری در جمهوری اسلامی ایران بویژه در شرایطی که تحریم های نابرابر، باعث ایجاد موانع جدی درمسیر ارتقای علم، فنآوری و نوآوری کشور نخبه پرور ایران می گردد، حرکت مهمی است که می باید هوشمندانه برنامه ریزی و هدایت شود تا به نتایج مطلوب که همان مشارکت در تولید علم و فنآوری جهانی و شکستن برخی حصارها و محدودیت های بین المللی است؛ نائل آید.

عنوان مقاله [English]

The need to develop scientific and technological diplomacy

چکیده [English]

Nowadays many states in their attempt to resolve economic, political and national security problems, tend to move towards developing appropriate science and technology diplomacy that are aimed for promoting cooperation between different nations. This in turn, signifies the importance of science and technology diplomacy in resolving some of the pressing problems that are confronted in our current conflicting world situation. The use of this diplomacy is of such significance that different countries are in the process of vast investments aimed for promoting their relationship and collaboration with other countries. It seems in light of programs and goal oriented investment plans made by different states, science diplomacy will be recognized as an important and instrumental element in ensuring scientific dominance and superiority of different states. It can readily be seen that such a measure is now being used in ranking of different universities. It can also be stated that an adaptation of appropriate science and technology diplomacy, can provide the necessary platform facilitating the transfer of knowledge and technology to the country. On this line, it is seen that often scientists and researchers in implementation of their research projects as well as training of necessary research personnel, need necessary technical know-how, material as well as equipments that are often acquired from other countries and as such scientific collaborations provide the necessary platform to promote an overall knowledge of both collaborating parties. Realization of diplomacy in science and technology, requires efforts and commitments by all states engaged in devising such diplomacy as to desired policy making and development of necessary grounds for partnership where the first step requirement, is long range planning and political commitment for allocation of necessary resources and budget to be used for promoting expertise knowledge, promoting scientific gatherings and finally carrying out joint collaborative research projects. On this line, it is noted that any advancement made in Iran in science and technology, can provide a source of aspirations not only for Islamic world, but also for other developing countries. It is believed that developing a suitable diplomacy in science and technology, can play a significant role in transferring Iran to a reference example of developed state among developing countries. On this line, devising of necessary training programs tuned towards developing appropriate science and technology diplomacy for policy makers, academicians, scientific associations, journalists and other related groups about the role of science and technology in promoting competitiveness at the international level as well as developing skills necessary for international dialogues and collaboration, is of major importance. Efforts to be made on promoting science and technology diplomacy in light of the current unjust sanctions that are aimed to make obstacles on the road towards progress in technology and innovations in our country of Iran known for “ Innovator breeder” is an important step which needs to be intelligently planned for and guided towards realization of desired goals that consist of participation in promotion and advancement of our knowledge in science and technology and removing obstacles and international barriers hindering our country’s progress.