نگاه جدید به سرو 4000 ساله ابرکوه

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده

گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران و عضو همکار کرسی یونسکو در تحقیقات بین رشته ای دردیابت در دانش

چکیده

سروِ ابرکوه مسن‌ترین سرو ایران در 140 کیلومتری غرب یزد آرمیده در کنار قنات قدیمی (شاهکار ایرانیان) و از رقم‌های سرو زربین با نام علمی Cupressus sempervirens L. var. horizontalis دارای سنی بیش از 4000 سال است. درواقع از 573 اصله درخت کهن‌سال از 36 گونه مختلف در ایران شهرت ملی و جهانی این سرو در متون تاریخی و ادبی مانند کتاب نزهه‌القلوب نوشته حمدالله مستوفی (740 هجری قمری) بازتاب داشته است. بی‌همتایی این سرو که در سال 1382 به‌عنوان اثر طبیعی ملی ثبت‌شده را نمی‌توان صرفاً به دلیل سن حدود 4000 ساله و یا ارتفاع 25 متری و قطر تنه حدود 3 متری آن دانست، بلکه این سرو کهن‌سال که در مرکز ایران قرار دارد، شاهدی بر فراز و نشیب‌های طبیعی و تاریخی از قبیل جنگ‌ها و رخدادهای گوناگون می‌باشد، زیرا زمانی بس طولانی و شرایط طبیعی بسیار دشواری را سپری کرده است. از آن جمله می‌توان به حافظه تاریخی دوران‌: هخامنشی، اشکانی، ساسانی، ظهور اسلام و آمدورفت ده‌ها سلسله اشاره کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A New Outlook on the 4000-Year-Old Cypress of Abarkooh

نویسنده [English]

  • Seyed Kazem Alavipanah
Professor in Department of Remote Sensing and Geographic Information System, Faculty of Geography, University of Tehran,Iran. & Member of Unesco Chair in Interdisciplinary Studies in Diabetes.
چکیده [English]

The Cypress of Abarkouh (Persian: ‎ Sarv-e Abarkouh), is a Cypresses sempervirens tree in Abarkouh in Yazd Province of Iran. This ancient tree with a height of 25 meters which is estimated to be over four thousand years, considered as one of the tree in Iran, was recognized as a national natural monument in 2003 and has been a major tourist attraction. This individual tree is located in central parts of Iran next to an old Qanat in the city of Abarkouh. This genetic reserve is unique not only from the aspect of age, botanical forms and beauty, but also from historical and ancient point of view. It has witnessed many events over the history both environmental and social, such as wars, global warming, and climate change. As a matter of fact, there are many more aspects to the study of this tree that reveal its value; namely ecological memory which provides us with valuable information on environmental factors of the past, and geological and evolutionary information. Anthecologists are investigating the hypothesis of having many Mediterranean cypress trees planted by Elamites around 5000 years ago which strongly admits the value of this tree in revealing historical information from the past.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cypress
  • Abarkuh
  • historical memory
  • Culture

[1].    خوشنویس مصطفی، صادق زاده حلاج محمدحسین، متینی زاده محمد، احمدی شهرام، شیروانی انوشیروان، تیموری مریم. (1397). سروهای کهن ایران. طبیعت ایران 3(3)، 44-59.
[2].    مظفریان، ولی‌الله.(1383) . درختان و درختچه‌های ایران. تهران: انتشارات فرهنگ معاصر.
[3].    اشکواری محمدجعفر، علوی نیا ابرقویی و همکاران.(1398). سکه‌های دارالضرب طاووس در ابرکوه، نشریه تاریخ و فرهنگ، شماره 102، ص 148-117.
[4].    آموزگار ژاله و تفضلی،احمد. (۱۳۹۴). اسطوره زندگی زرتشت. انتشارات نشر چشمه ۲۰۰ ص.
[5].    علوی پناه، سید کاظم. (1396). رمزگشایی آتش و پدیدارشناسی حرارت. انتشارات دانشگاه تهران، 220 ص.
[6].    Djamali M, Askari Chaverdi A, Balatti S, Guibal F, Santelli C (2017) On the chronology and use of timber in the palaces and palace-like structures of the Sasanian Empire in “Persis” (SW Iran). Journal of Archaeological Science 12, 134-141.
[7].    Saeidi Ghavi Andam S, Djamali M, Nelle O, Naderi Beni A, Haghighifard M, Brisset E, Poschlod P (2020). Vegetation history of the Maharlou Lake basin (SW Iran) with special reference to the Achaemenid period (550–330 BC). Vegetation History and Archaeobotany.
[8].    فدایی مهربانی مهدی. (1388). پیدایی اندیشه سیاسی عرفانی در ایران؛ از عزیز نسفی تا صدرالدین شیرازی، تهران، نشر نی، 112 ص