شیمی کلیک و جایزه نوبل 2022

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده

گروه بیوفیزیک، مرکزتحقیقات بیوشیمی بیوفیزک-دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

در سال 2022 جایزه نوبل شیمی به طور مشترک به بری شارپلس، مورتن ملدال، و کارولین برتوزی به دلیل تلاش‌هایشان در حوزه "شیمی کلیک" اهدا گردید. برای ساده کردن واکنش‌های سخت، شیمی کلیک در سال 2001 توسط شارپلس به دنیای علم معرفی شد و به وسیله‌ی آن می‌توان به روش ساده، مولکول‌های کوچک را درکنار یکدیگر قرار داد؛ لذا واژه کلیک برای آن بکار برده می شود. شارپلس و ملدال به صورت مستقل واکنش اتصال آلکین-سیکلوآلکین با آزید را طراحی کردند و در حضور کاتالیزور مس با راندمان بالا صورت می‌گیرد و به صورت گزینشی تولید صد در صد یک محصول را در پی دارد. برتوزی واکنش‌های کلیک را به دنیای علوم زیستی اتصال داد و از آن برای واکنش‌های بیواورتوگونال یا متعامد زیستی بهره گرفت. واکنش‌های کلیک را می‌توان در واکنش‌های زیستی مربوط به سلول‌های زنده بدون آسیب رسانی استفاده کرد. با توجه به دستاورد های شیمی کلیک، می توان چشم انداز روشنی را در شناخت و درمان سرطان متصور نمود. در این مقاله سعی شده است توضیحی ساده و کارآمد در مورد شیمی کلیک و برندگان جایزه نوبل شیمی 2022 ارائه شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Click Chemistry and Nobel Prize 2022

نویسنده [English]

  • Ahmad Amiri
Department of Biophysics, Institute of Biochemistry and Biophysics, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Nobel Prize 2022 in Chemistry was jointly awarded to three scientists, Barry Sharpless, Morten Meldahl, and Carolyn Bertozzi. This award was given due to the efforts of these three scientists in the field of "click chemistry". Simply known as the simplification of difficult reactions, click chemistry was introduced to the world of science in 2001 by Sharpless. Click chemistry means small molecules can be put together in a simple way, and the word click is indicative of this issue. Sharpless and Meldal independently designed the alkyne-cycloalkyne coupling reaction with azide. This reaction takes place in the presence of a high-efficiency copper catalyst and selectively produces one hundred percent of a product. Bertozzi connected click reactions to the world of biological sciences and used these reactions for bio-orthogonal reactions. Click reactions can be used in biological reactions involving living cells without damaging them. According to the achievements of click chemistry, we can imagine a clear perspective in cancer recognition and treatment. In this article, an attempt has been made to provide a simple and efficient explanation about click chemistry and the winners of the Nobel Prize 2022 in Chemistry.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Nobel Prize
  • click chemistry
  • selectivity
  • biological sciences