دیپلماسی آب و نقش آن در حل تعارضات منابع آب فرامرزی

حسینی, سید موسی

دیپلماسی آب و نقش آن در حل تعارضات منابع آب فرامرزی

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده

سید موسی حسینی

گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

بر روی کره زمین 310 حوضه آبریز بینالمللی و 600 آبخوان مشترک فرامرزی وجود دارد و 153 کشور (شامل 22% جمعیت جهان) منابع آب شیرین سطحی یا زیرزمینی مشترک دارند. تجربیات نشان داده که کشورهای بالادست منابع آبی مشترک تمایل دارند از آب برای به‌دست آوردن قدرت بیشتر استفاده کنند، در حالی‌که پاییندستها از قدرت برای به‌دست آوردن آب بیشتر استفاده میکنند. هیدرودیپلماسی با هدف پیشگیری، کاهش و حل و فصل تعارضات منابع آب فرامرزی میتواند تعارضات بر سر این منابع را از بازیهای با حاصل جمع صفر (برد-باخت) به مدلهای همکاری با مجموع مثبت (برد-برد) تغییر دهد. در این نوشتار پس از تعریف مفهوم دیپلماسی آب به ارائه جنبههای کلیدی، مراحل و مسیرهای دیپلماسی آب پرداخته میشود. سپس نقش عوامل مختلف در دیپلماسی آب مانند قدرت، احساسات، اعتماد، معنویت، اصول حقوق بینالملل و تجارت آب مجازی را همراه با ارائه مطالعات موردی تشریح میکند. بررسیها نشان میدهد دیپلماسی آب پتانسیل حل انواع تعارضات آب فرامرزی را دارد و میتواند به کشورها کمک کند تا از رویارویی نظامی و سیاسی ناشی از تنشها بر سر دسترسی به منابع آب مشترک اجتناب کنند و لذا به‌عنوان ابزاری برای مدیریت پایدار منابع آب مشترک محسوب میشود. از آنجا که دیپلماسی آب فرامرزی تصویری از آینده سیاست خارجی کشورها را نشان میدهد، چگونگی پیشبرد آن میتواند بر تمام مناسبات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بین‌طرفین اثرگذار باشد.

کلیدواژه‌ها

دیپلماسی آب

آب فرامرزی

عدم تقارن قدرت

مسیرهای دیپلماسی

مناقشه آب

مذاکرات آب

عنوان مقاله English

Water diplomacy and its Role in Resolving Transboundary Water Resources Conflicts

نویسنده English

Seiyed Mossa Hosseini

Physical Geography Department, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran

چکیده English

Globally, there are 310 international basins and 600 shared transboundary aquifers which are shared between two or more countries. While 153 countries share fresh water resources, the life of about 22% of people on earth depends on these resources. The upstream countries of shared water resources tend to use water to get more power, while the downstream countries use power to get more water. In this manuscript, after defining the concept of water diplomacy, it presents the key aspects and stages and paths of water diplomacy. Then, it explains the role of various factors in water diplomacy (such as power, gender balance, emotions, trust, spirituality and principles of international law) along with presenting case studies around the world. Studies show that effective water diplomacy with the aim of preventing, reducing and resolving conflicts and analyzing the hydropolitical dynamics of transboundary water resources can change competing interests over shared water resources from zero-sum to positive-sum approaches. Therefore, water diplomacy has the potential to solve all kinds of transboundary water conflicts and is considered a tool for sustainable management of shared water resources. Since water diplomacy shows a picture of the future of the foreign policy of the countries with shared water resources, its progress can affect all political, economic and cultural relations between the parties.

کلیدواژه‌ها English

Water Diplomacy

Transboundary Waters

Power Asymmetry

Diplomacy Paths

Water Conflicts

Water Negotiations

[1]. IPCC (2019). Climate Change and Land: An IPCC Special Report on climate change, desertification, land degradation, sustainable land management, food security, and greenhouse gas fluxes in terrestrial ecosystems -Summary for Policymakers (Intergovernmental Panel on Climate Change IPCC).

[2]. Rivera, A. (2015). Transboundary aquifers along the Canada-USA border: Science, policy and social issues. Journal of Hydrology: Regional Studies, 4, 623–643.

[3]. Council of the European Union (2020). Council conclusions on Climate Diplomacy.

[4]. Sehring, J., ter Horst, R., & Said, A. (2023). Water diplomacy: A man’s world? Insights from the Nile, Rhine and Chu-Talas basins. Journal of Hydrology X, 20, 100152.‏

[5]. Islam, S., & Repella, A. C. (2015). Water diplomacy: A negotiated approach to manage complex water problems. Journal of Contemporary Water Research & Education, 155, 1–10

[6]. Zareie, S., Bozorg-Haddad, O., & Loáiciga, H. A. (2021). A state-of-the-art review of water diplomacy. Environment, Development and Sustainability, 23, 2337-2357.‏

[7]. UNEP (2016) Transboundary River basins: status and trends. United Nations Environment Programme (UNEP). Nairobi, Technical Report, 378p

[8]. Pohl, B., Swain, A., 2017. Leveraging Diplomacy for Resolving Transboundary Water Problems. In: Islam, S., Madani, K. (Eds.), Water Diplomacy in Action: Contingent Approaches to Managing Complex Water. Anthem Press, New York, pp. 19–36.

[9]. Keskinen, M., Häkkinen, E., Haapala, J., & Sharipova, B. (2023). Trust in Transboundary Waters: Identifying Trust-Building in Water Diplomacy Literature. Water Alternatives, 16(3).‏

[10]. Michel D. (2020) Water Conflict Pathways and Peacebuilding Strategies (No. 164). United States Institute of Peace.

[11]. Keskinen, M., Salminen, E., & Haapala, J. (2021). Water diplomacy paths–An approach to recognise water diplomacy actions in shared waters. Journal of Hydrology, 602, 126737.‏

[12]. عالم، عبدالرحمن (1382). بنیادهای علم سیاست، نشر نی، چاپ 36، صص 391.

[13]. Mirumachi, N. (2020). Informal water diplomacy and power: A case of seeking water security in the Mekong River basin. Environmental Science & Policy, 114, 86-95.‏

[14]. قریشی، سیده زهرا، میان آبادی، حسین، موسوی شفائی، مسعود، (1398). نقش قدرت در دیپلماسی آب، تحقیقات منابع آب ایران. سال 15، شماره 2، صص 264-242

[15]. Vij, S., Warner, J., & Barua, A. (2020). Power in water diplomacy. Water International, 45(4), 249-253.‏

[16]. Seide, W. M., & Fantini, E. (2023). Emotions in Water Diplomacy: Negotiations on the Grand Ethiopian Renaissance.

[17]. Woldemaryam, E. (2020). Making the Nile River a point of cooperation between Ethiopia and Egypt: Building confidence through water diplomacy. Budapest International Research and Critics Institute-Journal (BIRCI-Journal), 3(3), 2494-2500.‏

[18]. Warner, J., & de Man, R. (2020). Powering hydrodiplomacy: How a broader power palette can deepen our understanding of water conflict dynamics. Environmental Science & Policy, 114, 283-294.‏

[19]. Ramawadh, S., Jara, D., Wolf, A. T., & Sehring, J. (2023). Exploring spirituality in water diplomacy. Water Alternatives, 16(3), 978-991.‏

[20]. Lazerwitz, D. J. (1993). The fow of international water law: The international law commission’s law of the non-navigational uses of international watercourses. Indiana Journal of Global Legal Studies, 1(1), 12.

[21]. Schmeier, S. (2021). International water law principles in negotiations and water diplomacy.‏

[22]. Rosa, L., Chiarelli, D. D., Tu, Ch., Rulli, M. C., & D’Odorico, P. (2019). Global unsustainable virtual water fows in agricultural trade. Environmental Research Letters, 14(11), 114001.

[23]. Islam, S. and Susskind, L. 2018. Using complexity science and negotiation theory to resolve boundary-crossing water issues. Journal of Hydrology 562: 589-598.