نشاء علم

نشاء علم

بررسی عملکرد برنامه پنج ساله ششم توسعه در حوزه آموزش عالی

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده
گروه شیمی آلی و نفت، دانشکده شیمی ، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
چکیده
پیشرفت، بدون برنامه‏ریزی ممکن نبوده و در حوزه علم، دانش و فناوری این مهم از اهمیت دو چندان برخوردار می‌باشد. در هر برنامهای ضمن توجه به اهداف کمی و کیفی آن، روش کار و به‌عبارتی سازوکار دست‌یابی به اهداف برنامه و راستی‌آزمایی آن بسیار حائز اهمیت میباشد. در این مقاله کامیابیها و ناکامیهای عملکردی برنامه پنج ساله ششم توسعه در بخش آموزش عالی کشور، مورد بررسی و تجزیه‌و‌تحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد، عملکرد در تعداد اختراعات ثبت‌شده در مراجع بین‌المللی، سهم دانشجویان خارجی از تعداد دانشجویان داخلی، تعداد دانشگاه‌ها در زمره صد دانشگاه برتر آسیا، سرانه سالانه مقالات اسکوپوس اعضای هیأت علمی تمام‌وقت، درصد تعداد مقالات مشترک با محققان خارجی و تعداد نشریات ایرانی نمایه‌شده در پایگاه بین‌المللی علم بیش‌از 90 درصد و نسبتا موفقیت‌آمیز می‌باشد، اما در شاخص‌هایی از قبیل سهم اعتبارات پژوهش و فناوری بخش دولتی از تولید ناخالص ملی، تعداد دانشجویان تحصیلات تکمیلی به کل دانشجویان و تعداد دانشجویان تحصیلات تکمیلی گروه علوم پایه کمتر از 50 درصد و به‌ترتیب ۷/۲۸، ۱/۴۸ و 40 درصد است که جای تأمل دارد. در پایان به‌منظور افزایش موفقیت در برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت، پیشنهاد می‌شود سرمایه‌گذاری در بخش تحقیق و توسعه، احداث آزمایشگاه‌های مجهز و اختصاص سهم پژوهش از تولید ناخالص ملی در اولویت قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Performance Review of the Sixth Five-Year Development Plan in Higher Education

نویسنده English

Ahmad Shaabani
Shahid Beheshti University (SBU), Chemistry and Petroleum Sciences Organic Chemistry and Oil
چکیده English

Effective planning is essential for progress, especially in science, knowledge, and technology. Beyond setting quantitative and qualitative goals, the mechanisms for achieving and evaluating these objectives are equally crucial. This article analyzes the successes and shortcomings of the Sixth Five-Year Development Plan in the higher education sector. The results show that several key performance indicators have surpassed 90% of their targets, demonstrating relative success. These include the number of patents registered with international authorities, the proportion of international students relative to domestic students, the number of universities ranked among the top 100 in Asia, the annual number of Scopus-indexed articles per full-time faculty member, the percentage of articles co-authored with foreign researchers and the number of Iran publications indexed in international scientific databases. However, certain areas continue to underperforming, with achievement rates falling below 50%, such as the share of government research, and technology funding in the gross domestic product, which stands at 28.7%; the proportion of postgraduate students within the total student population, currently at 48.1%, and the percentage of graduate students pursing basic sciences, which is just 40%. To enhance the success of the Seventh Five-Year Development Plan, it is recommended that increased investments be made in research and development, the establishment of well-equipped laboratories, and the allocation of a higher share of research to the gross national product.

کلیدواژه‌ها English

Sixth Development Plan
Seventh Progress Plan
Higher Education
Research
Technology
Basic Sciences
Science Production
  1. فراز کیش، مهدیه و نصری، شهره (1401)." تحلیل تحقق ِ پذیری ّ اهداف کمی پژوهش و فناوری در قانون برنامه 5ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی" فصلنامه علمی مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، (44)12، 235-214.
  2. نصری، شهره و فرازکیش، مهدیه( 1401)." ارزیابی عملکرد اهداف کمی آموزش عالی در برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور" نشریه فرایند مدیریت و توسعه، 35(3)97-57.
  3. ذاکرصالحی ، غلامرضا ( 1397)." الزامات و زیرساخت های جذب دانشجویان بین المللی به ایران؛ مجموعه گزارشهای تخصصی آموزش عالی؛ شماره 8: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری-موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی.
  4. حلاج پوردهقانی، عادل، فتحی واجارگاه، کورش، اکبر خسروی، علی و پوشنه، کامبیز ()1398." ارائه الگوی مطلوب جذب دانشجویان خارجی در دانشگاه آزاد اسلامی" دو فصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی، (20)10، 7-39.
  5. جوادی، شاهین( 1402)." بررسی جایگاه ایران در شاخص های تولید و صادرات محصولات با فناوری های متوسط و پیشرفته براساس داده های یونیدو(1399-1369)". مرکز پژوهش های مجلس.
  6. شعبانی، احمد( 1400)." بررسی طرح آمایش آموزش عالی با تاکید بر آسیب شناسی گروه آموزشی علوم پایه" نشریه نشاء علم، (2)11، صفحات 133-124.
  7. شعبانی، احمد( 1402). "عبدالسلام و نقش او در پیش برد علوم در جهان و به ویژه در کشورهای در حال توسعه و اسلامی". نامه علوم پایه، شماره نهم و دهم، بهار و تابستان،فحات 18-7.
  8. شعبانی، احمد( 1395)." بیکاری دانش آموختگان دانشگاهی و مهاجرت مغزها "، نشریه نشا علم، سال هفتم، شماره اول، ص ۱۵-۶.
  9. روشن، احمدرضا و حسینی لرگانی، سیده مریم( 1399)."آسیب شناسی و تحلیل برنامه های توسعه آموزش عالی ایران و ارائه الگویی برای ساختارو فرایند تدوین برنامه هفتم توسعه؛ شماره 16، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری-موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی.
  10. شعبانی، احمد( 1401)." جایگاه جهانی صنایع شیمیایی در تولید ناخالص ملی کشورها" نامه علوم پایه، شماره هفتم و هشتم، صفحات 11-98.
  11. Jeff Tollefson, J. and Van Noordennature, R. (2024). The US is the world’s science superpower-but for how long? Nature 634, 770-774, doi: https://doi.org/10.1038/d41586-024-03403-4
  12. Kostoff, R. N. (2008). Comparison of China/USA science and technology performance. Journal of Informetrics, 2(4):354-363, 208: doi: 10.1016/j.joi. 2008.06.004
  13. Shelton, R. D. and Foland, P. (2009) The Race for World Leadership of Science and Technology: Status and Forecasts, Proceedings of International Society for Scientometrics and Informetrics(ISSI), 369–380.
  14. Vitullo, M. W. and Wyndham, J. (2013). AAAS Science and Human Rights Coalition, “Defining the Right to Enjoy the Benefits of Scientific Progress and Its Applications: American Scientists’ Perspectives”. DOI: 10.1126/srhrl.aaa0028
  15. Science, Technology and Development Planning: A Review of Key Issuse, Science, Technology and Society, (1980), 503-564: https://doi.org/10.1016/B978-0-08-025947-5.50032-7
  16. Sun, Y. and Cao, C. (2021). Planning for science: China’s “grand experiment” and global implications. Humanit. Soc. Sci. Commun., 8, 215. https://doi.org/10.1057/s41599-021-00895-7
  17. شعبانی، احمد( 1401)." جایگاه صنعت تولید دارو در ایران و جهان" نشریه نشا علم، سال دوازدهم، شماره دوم، صفحات 118-125.
  18.  

  • تاریخ دریافت 07 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 12 اسفند 1403